Η ηλιακή ενέργεια που χάνεται το μεσημέρι, αποθηκευμένη για το βράδυ.The solar energy Cyprus throws away at noon, stored for the evening.

Είναι μια «μπαταρία» από νερό. Όταν περισσεύει ενέργεια, αντλίες ανεβάζουν νερό από μια χαμηλή λίμνη σε μια ψηλή. Όταν χρειάζεται ενέργεια, το νερό κατεβαίνει μέσα από τουρμπίνες και παράγει ρεύμα. Είναι η πιο διαδεδομένη μορφή αποθήκευσης ενέργειας στον κόσμο και χρησιμοποιείται εδώ και έναν αιώνα.It is a battery made of water. When there is surplus energy, pumps lift water from a low lake to a high one. When energy is needed, the water flows back through turbines and generates electricity. It is the most widespread form of energy storage in the world and has been used for a century.

Επειδή το 2025 περικόπηκαν ~316 GWh ηλιακής και αιολικής ενέργειας (~47% της διεσπαρμένης ΦΒ) και ο ΔΣΜΚ προβλέπει 462 GWh για το 2026. Το απομονωμένο δίκτυο δεν έχει πού να βάλει την ενέργεια το μεσημέρι, ενώ το βράδυ καίει μαζούτ και ντίζελ. Ο σταθμός μεταφέρει την ενέργεια από το μεσημέρι στο βράδυ.Because in 2025 ~316 GWh of solar and wind were curtailed (~47% of distributed PV) and the TSO forecasts 462 GWh for 2026. The isolated grid has nowhere to put energy at midday, while in the evening it burns oil and diesel. The plant moves energy from midday to evening.

Ο άνω ταμιευτήρας (#5) είναι σε χαράδρα βόρεια της Πέτρας του Ρωμιού, στην κοιλάδα του F612 κάτω από το Δάσος Ορειτών (φράγμα στο 34,7300°Β, 32,6250°Α), δίπλα στο Αιολικό Πάρκο Ορειτών. Κάτω ταμιευτήρας είναι η υπάρχουσα λίμνη του Ασπρόκρεμμου, ~6,1 km δυτικά (ως το βαθύ νερό κοντά στο φράγμα), όπου μπαίνει και ο υπόγειος σταθμός.The upper reservoir (#5) lies in a valley north of Petra tou Romiou, in the F612 valley below Oreites Forest (dam at 34.7300°N, 32.6250°E), next to Oreites Wind Park. The lower reservoir is the existing Asprokremmos lake, ~6.1 km to the west (to deep water near its dam), where the underground powerhouse would sit.

Είναι ανεξάρτητη πρόταση μελέτης, βασισμένη σε ανοικτά δεδομένα και ανοικτό λογισμικό. Δεν είναι επίσημο έργο κανενός κρατικού φορέα ή εταιρείας. Στόχος είναι να ανοίξει τη συζήτηση και να οδηγήσει σε επίσημη μελέτη σκοπιμότητας.It is an independent study proposal based on open data and open-source software. It is not an official project of any public body or company. The aim is to open the discussion and lead to a formal feasibility study.

Η υλοποίηση υπολογίζεται σε ~8–10 χρόνια (μελέτες, αδειοδότηση, κατασκευή, πρώτο γέμισμα ~12 μηνών). Ρεαλιστικά, όχι πριν το ~2035.Delivery is estimated at ~8–10 years (studies, permitting, construction, a ~12-month first fill). Realistically, not before ~2035.

Οι μπαταρίες είναι γρήγορες και ήδη έρχονται (>1.000 MW αδειοδοτημένες) και είναι συμπληρωματικές. Ο σταθμός προσφέρει όμως τρία πράγματα που δεν δίνουν με τον ίδιο τρόπο: αδράνεια από σύγχρονες μηχανές για ένα απομονωμένο δίκτυο, πολυήμερη αποθήκευση (~9,5 GWh, πάνω από 20 φορές τις μπαταρίες του ΔΣΜΚ) και ζωή 80–100 ετών χωρίς υποβάθμιση. Ο ανταγωνισμός από τις μπαταρίες αναγνωρίζεται ως κίνδυνος στη μελέτη.Batteries are fast, already coming (>1,000 MW licensed) and complementary. But the plant offers three things they do not provide in the same way: inertia from synchronous machines for an isolated grid, multi-day storage (~9.5 GWh, over 20 times the TSO's batteries), and an 80–100 year life without degradation. Battery competition is acknowledged as a risk in the study.

Αποθηκεύει ~9.500 MWh, δηλαδή ~16 ώρες σε πλήρη ισχύ 600 MW. Με τις περικοπές του 2025–2026 επιστρέφει 240–350 GWh τον χρόνο στο δίκτυο (~6% της κατανάλωσης) και ~600 GWh αν οι περικοπές αυξηθούν 50%. Η απόδοση πλήρους κύκλου είναι ~75%.It stores ~9,500 MWh, about 16 hours at the full 600 MW. With 2025–2026 curtailment it returns 240–350 GWh a year to the grid (~6% of consumption), and ~600 GWh if curtailment grows 50%. Round-trip efficiency is ~75%.

Με 300 MW ο σταθμός θα απορροφούσε 89–98% των σημερινών περικοπών, αλλά μόνο 83% αν αυξηθούν κατά 50%. Τα 600 MW απορροφούν 100% και στα δύο σενάρια και αφήνουν περιθώριο για εισαγωγές μέσω GSI. Η αποθήκευση των 9,5 GWh δεν είναι ο περιορισμός· η ισχύς είναι.At 300 MW the plant would absorb 89–98% of today's curtailment but only 83% if it grows 50%. 600 MW absorbs 100% in both cases and leaves room for GSI imports. The 9.5 GWh storage is not the constraint; power is.

Αναλύθηκαν 1.375 έγκυρες θέσεις χαράδρας με το μοντέλο εδάφους Copernicus GLO-30 και δοκιμαστικά φράγματα 30–90 m. Το #5 είχε το ψηλότερο head, ένα μόνο φράγμα χωρίς δεύτερο στο χείλος, επαρκές περιθώριο στάθμης και ήταν κοντά στον Ασπρόκρεμμο. Η θέση #7 κοντά στο Aphrodite Hills απορρίφθηκε.1,375 valid valley sites were analysed with the Copernicus GLO-30 terrain model and trial dams of 30–90 m. #5 had the highest head, a single dam with no saddle dam, adequate freeboard and proximity to Asprokremmos. Site #7 near Aphrodite Hills was rejected.

Εξετάστηκε. Η κοιλάδα αμέσως πάνω από τη λίμνη είναι στα ~90–180 m και θα έδινε head μόνο 30–60 m. Επίπεδο ψηλό έδαφος δεν υπάρχει σε ακτίνα 4 km. Η καλύτερη κοντινή θέση (A, βόρεια της λίμνης) δεν δίνει μικρότερη σήραγγα, γιατί η υδροληψία πρέπει να είναι στο βαθύ νερό κοντά στο φράγμα του Ασπρόκρεμμου: ~7,1 km για την A έναντι ~6,4 km για το #5, με κόστος πρακτικά ίδιο και λιγότερη αποθήκευση.It was examined. The valley just above the lake lies at ~90–180 m, giving only 30–60 m of head. There is no high flat ground within 4 km. The best nearby site (A, north of the lake) does not give a shorter tunnel, because the intake must be in deep water near the Asprokremmos dam: ~7.1 km for A versus ~6.4 km for #5, at practically the same cost and with less storage.

Είναι εκτιμήσεις πρώιμου σταδίου. Το μοντέλο εδάφους είναι 30 m και περιλαμβάνει βλάστηση και κτίρια, άρα οι όγκοι έχουν σφάλμα ±10–30%. Το κόστος έχει ακρίβεια −30% / +50%. Η ωριαία κατανομή των περικοπών ανακατασκευάστηκε από μοντέλο. Όλα πρέπει να επιβεβαιωθούν με μελέτη σκοπιμότητας και DEM 5 m ή LiDAR.They are early-stage estimates. The terrain model is 30 m and includes vegetation and buildings, so volumes carry ±10–30% error. Cost accuracy is −30% / +50%. The hourly curtailment profile was reconstructed by a model. All must be confirmed by a feasibility study with a 5 m DEM or LiDAR.

Όχι. Το νερό του έργου (18,3 εκατ. m³) έρχεται από την υφιστάμενη μονάδα αφαλάτωσης Κουκλιών, που αναβαθμίζεται, και καταγράφεται ως χωριστό απόθεμα μέσα στη λίμνη. Κυκλοφορεί ανάμεσα στις δύο λίμνες και δεν καταναλώνεται· χάνεται μόνο η εξάτμιση (~1,4 εκατ. m³/έτος), που την καλύπτει πάλι η αφαλάτωση. Σε ξηρασία, το επιπλέον νερό της αφαλάτωσης πηγαίνει στην ύδρευση της Πάφου.No. The project's water (18.3 Mm³) comes from the existing Kouklia desalination plant, upgraded, and is recorded as a separate reserve inside the lake. It cycles between the two lakes and is not consumed; only evaporation (~1.4 Mm³/yr) is lost, again covered by desalination. In drought, extra desalinated water goes to Paphos supply.

Ο αρχικός σχεδιασμός με θαλασσινό νερό θα έφερνε αλμυρό νερό 6 km μέσα στην ενδοχώρα, με κίνδυνο για τους υπόγειους υδροφορείς και τον Ασπρόκρεμμο. Τα λίγα έργα θαλασσινού νερού στον κόσμο (Okinawa, Espejo de Tarapacá) έκλεισαν ή ακυρώθηκαν. Με γλυκό νερό χρησιμοποιούνται συνηθισμένοι στρόβιλοι και μια διαρροή δεν αλατώνει τίποτα.The original seawater design would have brought salt water 6 km inland, risking aquifers and Asprokremmos. The few seawater projects worldwide (Okinawa, Espejo de Tarapacá) were closed or cancelled. With freshwater, standard turbines are used and a leak salinises nothing.

Η στάθμη θα ανεβοκατεβαίνει καθημερινά (έως ~4,5 εκατ. m³ τη μέρα). Αυτό χρειάζεται έλεγχο ευστάθειας πρανών, ποιότητας νερού και σαφή κανόνα προτεραιότητας της ύδρευσης, σε συμφωνία με το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων. Είναι ένα από τα πέντε κρίσιμα θέματα της μελέτης. Σε ξηρασία, το έργο βοηθά να γεμίσει η λίμνη με ενέργεια που θα χανόταν.Its level would swing daily (up to ~4.5 Mm³ per day). This needs slope-stability and water-quality checks and a clear rule prioritising water supply, agreed with the Water Development Department. It is one of the study's five critical issues. In drought, the project helps refill the lake with energy that would be curtailed.

Το φράγμα σχεδιάζεται για τον ισχυρότερο πιθανό σεισμό (ICOLD SEE) με ειδική σεισμική μελέτη θέσης. Ο τύπος CFRD είναι ανθεκτικός σε σεισμούς: το Zipingpu (156 m) άντεξε τον σεισμό 7,9 του Wenchuan το 2008. Σε αστοχία υποχωρεί σταδιακά, όχι ακαριαία.The dam is designed for the Safety Evaluation Earthquake (ICOLD SEE) with a site-specific seismic study. The CFRD type is earthquake-resilient: Zipingpu (156 m) survived the M7.9 Wenchuan quake in 2008. In failure it degrades gradually, not instantly.

Η μελέτη το εξετάζει ανοιχτά. Το νερό θα κατέβαινε δυτικά ~10 km στην κοιλάδα του F612, δίπλα από τη Νικόκλεια και δυτικά της Κούκλιας. Γι' αυτό προτείνονται στιβαρό φράγμα, θυρόφραγμα πυθμένα, υπερχειλιστής, συνεχής παρακολούθηση, σειρήνες και προαιρετικό φράγμα ανάσχεσης (#9) ~1,3 km κατάντη. Απαιτείται επίσημη δισδιάστατη μελέτη θραύσης.The study addresses it openly. Water would run ~10 km west down the F612 valley, past Nikokleia and west of Kouklia. Hence a robust dam, bottom outlet, spillway, continuous monitoring, sirens and an optional retention dam (#9) ~1.3 km downstream are proposed. A formal 2D dam-break study is required.

Ο ταμιευτήρας είναι ~6 km στην ενδοχώρα, σε χαράδρα βόρεια της ακτής· η ακτή της Πέτρας του Ρωμιού δεν αγγίζεται. Η περιοχή όμως περιλαμβάνει Natura 2000, το Δάσος Ορειτών, το Εθνικό Δασικό Πάρκο Πέτρας του Ρωμιού και τη ζώνη Παλαίπαφου (UNESCO), οπότε απαιτείται πλήρης Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η οπτική επίδραση δεν έχει μελετηθεί ακόμα.The reservoir is ~6 km inland, in a valley north of the coast; the Petra tou Romiou shore is not touched. But the area includes Natura 2000, Oreites Forest, the Petra tou Romiou National Forest Park and the Palaepaphos (UNESCO) zone, so a full Environmental Impact Assessment is required. Visual impact has not yet been studied.

Η άλμη επιστρέφει στη θάλασσα μέσω διαχυτή. Η αναβάθμιση γίνεται στην υφιστάμενη μονάδα Κουκλιών, οπότε χρειάζεται θαλάσσια μελέτη διασποράς για τη μεγαλύτερη ποσότητα άλμης και πιθανή επέκταση του διαχυτή.Brine returns to the sea through a diffuser. The upgrade is at the existing Kouklia plant, so a marine dispersion study is needed for the larger brine volume and a possible diffuser extension.

Περίπου €1,54 δισ. (εύρος €1,12–2,13 δισ.), μαζί με την αναβάθμιση της αφαλάτωσης και τους τόκους κατασκευής. Τα μεγαλύτερα κομμάτια είναι ο υπόγειος σταθμός (€300–460 εκατ.) και η σήραγγα ~6,4 km (€283–460 εκατ.). Λειτουργία ~€10 εκατ./έτος. Το κόστος ανά MW είναι μέσα στο εύρος διεθνών έργων με νέο άνω ταμιευτήρα.About €1.54 bn (range €1.12–2.13 bn), including the desalination upgrade and interest during construction. The largest items are the underground powerhouse (€300–460 m) and the ~6.4 km tunnel (€283–460 m). O&M ~€10 m/yr. Cost per MW is within the range of international projects with one new upper reservoir.

Υποψήφιες πηγές: CEF Energy (έως ~50%, απαιτεί χαρακτηρισμό PCI), Innovation Fund (έως 60%), δάνεια ΕΤΕπ/InvestEU. Έσοδα από πώληση βραδινής ενέργειας και, κρίσιμα, ένα εθνικό σχήμα πληρωμών διαθεσιμότητας, που κατά τον Καν. 2024/1747 το πληρώνουν οι καταναλωτές της χώρας, όχι η ΕΕ. Το έργο θα μπορούσε να το αναλάβει ο ΔΣΜΚ, η ΑΗΚ ή ιδιώτης επενδυτής.Candidate sources: CEF Energy (up to ~50%, requires PCI status), Innovation Fund (up to 60%), EIB/InvestEU loans. Revenue from evening energy sales and, critically, a national availability-payment scheme which, under Reg. 2024/1747, is paid by the country's consumers, not the EU. The project could be taken on by the TSO, EAC or a private investor.

Μόνο από πώληση ενέργειας, με τις περικοπές του 2026, ~29 χρόνια· με +50% περικοπές ~15 χρόνια. Με 50% επιχορήγηση ~15 χρόνια, και με 50% επιχορήγηση συν πληρωμές διαθεσιμότητας 6–9 χρόνια. Χωρίς επιχορήγηση το έργο δεν αποσβένεται ούτε με επιτόκιο 4%· γι' αυτό οι επιχορηγήσεις και οι πληρωμές διαθεσιμότητας είναι καθοριστικές.From energy sales alone at 2026 curtailment, ~29 years; with +50% curtailment ~15 years. With a 50% grant ~15 years, and with a 50% grant plus availability payments 6–9 years. Without a grant the project does not pay back even at 4% interest, which is why grants and availability payments are decisive.

Όχι. Το έργο σχεδιάζεται να στέκεται χωρίς την GSI, γιατί λύνει κυπριακό πρόβλημα. Η GSI βοηθά (χαρακτηρισμός PCI, εξαγωγές στις βραδινές αιχμές Ελλάδας και Ισραήλ, εισαγωγή πλεονάσματος) και θα δικαιολογούσε επέκταση έως 1.000 MW. Αλλά δεν λύνει τις περικοπές, γιατί όλες οι χώρες έχουν πλεόνασμα τις ίδιες ώρες.No. The project is designed to stand without the GSI because it solves a Cypriot problem. The GSI helps (PCI status, exports to Greek and Israeli evening peaks, surplus imports) and could justify expansion to 1,000 MW. But it does not solve curtailment, because all three countries have surplus at the same hours.

Είναι πραγματικός κίνδυνος: αν μπουν πολλές μπαταρίες, οι περικοπές και οι βραδινές τιμές θα πέσουν και μέρος της ισχύος θα μένει αχρησιμοποίητο. Γι' αυτό η βιωσιμότητα στηρίζεται σε πληρωμές διαθεσιμότητας και στις υπηρεσίες που δεν δίνουν οι μπαταρίες (αδράνεια, πολυήμερη αποθήκευση). Η τάση όμως μέχρι σήμερα είναι αυξητική: 167 → 316 → 462 GWh.It is a real risk: if many batteries are built, curtailment and evening prices will fall and part of the capacity will sit idle. That is why viability rests on availability payments and on services batteries do not provide (inertia, multi-day storage). So far, however, the trend is upward: 167 → 316 → 462 GWh.

Διαβάστε την πλήρη μελέτη (PDF), μοιραστείτε τη σελίδα και στείλτε σχόλια, διορθώσεις ή δεδομένα στο info@oreites-storage.com. Ιδιαίτερα χρήσιμα: γεωλογικά στοιχεία της περιοχής, στοιχεία λειτουργίας του Ασπρόκρεμμου και ωριαία δεδομένα περικοπών.Read the full study (PDF), share this page and send comments, corrections or data to info@oreites-storage.com. Especially useful: local geological data, Asprokremmos operating data and hourly curtailment data.